Jakich długów nie umarza upadłość konsumencka?
Alimenty, sądowe grzywny i niektóre odszkodowania pozostają do zapłaty mimo oddłużenia. Dlatego przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką trzeba sprawdzić, z czego wynika każdy dług. Sama lista wierzycieli i kwot nie wystarczy.
Ogłoszenie upadłości i umorzenie długów to różne etapy
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości rozpoczyna postępowanie, ale samo w sobie nie umarza zobowiązań. W typowym przebiegu sprawy najpierw ustala się majątek i wierzytelności, a następnie rozstrzyga o planie spłaty i oddłużeniu. Ustawa przewiduje także inne zakończenia, w tym umorzenie bez planu spłaty, jeżeli spełnione są odpowiednie przesłanki. Sposób zakończenia postępowania zależy od sytuacji upadłego i ustaleń sądu.
Wykonanie planu spłaty prowadzi do odrębnego rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zobowiązań objętych oddłużeniem. Katalog wyjątków ma znaczenie także wtedy, gdy sytuacja upadłego uzasadnia umorzenie bez planu. Rodzaj każdego długu trzeba więc sprawdzić przed złożeniem wniosku.
Alimenty i określone renty odszkodowawcze
Nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym. Upadłość nie służy więc do usunięcia zaległych alimentów ani nie zwalnia z bieżącego obowiązku alimentacyjnego. Zobowiązania wobec organu wypłacającego świadczenia wymagają odrębnej oceny ich podstawy prawnej; nie należy automatycznie utożsamiać każdej takiej należności z alimentami należnymi osobie uprawnionej.
Wyłączenie obejmuje również renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci. To konkretne kategorie wskazane w ustawie, a nie ogólna zasada, że każde odszkodowanie pozostaje po upadłości.
Grzywny, naprawienie szkody i świadczenia związane z czynem zabronionym
Umorzenie nie obejmuje kar grzywny orzeczonych przez sąd. Ustawa wymienia ponadto zobowiązania wynikające z orzeczonego przez sąd obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę, a także nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych jako środek karny albo środek związany z poddaniem sprawcy próbie.
Odrębnie wskazano obowiązek naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem. W takiej sprawie trzeba sprawdzić sentencję orzeczenia, jego prawomocność i podstawę zasądzonego świadczenia. Określenie „kara” w wezwaniu do zapłaty nie rozstrzyga sprawy: kara umowna, administracyjna kara pieniężna i grzywna orzeczona przez sąd nie są tą samą kategorią.
Co z długiem pominiętym we wniosku?
Ustawa wyłącza z umorzenia zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Istotne są zatem zarówno umyślne nieujawnienie, jak i brak udziału wierzyciela. Nie należy sprowadzać przepisu do hasła „każdy pominięty dług zostaje” ani traktować pominięcia jako sposobu na korzystniejsze rozliczenie.
Gdy po złożeniu wniosku odnajdziesz umowę lub stare wezwanie, przekaż informację zgodnie z etapem postępowania sądowi lub syndykowi. Nie czekaj, aż sam wierzyciel ustali, że toczy się sprawa. W spisie należy uwzględnić także wierzytelności sporne, opisując, w jakim zakresie i dlaczego są kwestionowane.
Długi powstałe po ogłoszeniu upadłości
Nowe zobowiązania trzeba regulować na bieżąco. Co do zasady dotyczy zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości, w zakresie określonym ustawą i rozstrzygnięciem sądu. Bieżący czynsz, nowe zakupy czy nowe pożyczki wymagają osobnej oceny i nie znikają tylko dlatego, że dłużnik jest upadły. Warto prowadzić oddzielne zestawienie starych i bieżących płatności.
Jak sprawdzić własne zadłużenie?
- Przy każdej należności wpisz wierzyciela, kwotę, datę powstania i termin zapłaty.
- Dołącz dokument źródłowy: umowę, decyzję, wyrok lub ugodę. Sam numer sprawy komorniczej nie wyjaśnia charakteru długu.
- Oddziel zobowiązania alimentacyjne, renty, grzywny i świadczenia wynikające z orzeczeń.
- Oznacz należności sporne oraz te, których dokumentów jeszcze brakuje.
- Przygotuj budżet uwzględniający także zobowiązania, które mogą pozostać po oddłużeniu.
Przykład: osoba mająca kredyt konsumpcyjny i zaległe alimenty nie powinna planować finansów tak, jakby oba zobowiązania podlegały identycznym zasadom. Potencjalne oddłużenie w zakresie kredytu nie usuwa ustawowego wyjątku dotyczącego alimentów.
Czy zobowiązanie publicznoprawne zawsze zostaje? Nie można tego ustalić wyłącznie na podstawie tego, że wierzycielem jest urząd. Trzeba zbadać rodzaj zobowiązania, datę powstania i właściwe przepisy.
Pomocne będą także: lista dokumentów do wniosku i wyjaśnienie planu spłaty.
Podstawa prawna
Stan prawny sprawdzony: 26 października 2026 r. W szczególności art. 491² ust. 4, 491¹⁶ i 491²¹ Prawa upadłościowego. Prawo upadłościowe — tekst w Dzienniku Ustaw.
Artykuł wyjaśnia ogólne zasady. W konkretnej sprawie znaczenie mają dokumenty, daty i indywidualna sytuacja dłużnika.